Nieuw artikel over groene burgerinitiatieven op Sociale Vraagstukken

Liselotte Hagen, Arwin van Buuren en Astrid Molenveld hebben in het kader van het BEGIN project een nieuw artikel geschreven over factoren die blijvend succes van groene burgerinitiatieven beïnvloeden. Lees het artikel op Sociale Vraagstukken via onderstaande link:

https://www.socialevraagstukken.nl/voorbij-de-tijdelijkheid-van-groene-initiatieven/

Meer lezen over dit onderwerp? In het onderzoeksprogramma RePolis bestuderen we burgerinitiatieven vanuit een bestuurskundig oogpunt en onderzoeken we hoe deze bijdragen aan het probleemoplossend vermogen van de samenleving. In het kader van duurzame ontwikkeling is eerder een artikel verschenen op Sociale Vraagstukken: https://www.socialevraagstukken.nl/burgerinitiatieven-hebben-baat-bij-professionalisering/ Ook lees je meer over dit thema en andere projecten op de website. Zie bijvoorbeeld: projecten en publicaties.

Oproep aan gestopte initiatiefnemers

Burgerinitiatieven zijn er in Nederland in alle vormen en maten. In allerlei domeinen hebben we enthousiaste initiatiefnemers gezien die andere mensen op sleeptouw hebben genomen. Toch zijn er ook initiatieven die vroegtijdig stranden. Dit kan bijvoorbeeld komen door initiatiefnemers die eerst enthousiast beginnen maar later teleurgesteld afhaken en besluiten ermee te stoppen. Ons intrigeert de vraag wat de redenen zijn waarom initiatiefnemers ‘de handdoek in de ring gooien’. En dan niet zozeer vanwege praktische omstandigheden als een verhuizing of een andere baan, maar bijvoorbeeld vanwege onvrede over de gang van zaken of een groeiende kloof tussen het eigen idee over het doel van initiatief en dat van de andere initiatiefnemers.

Voor een wetenschappelijk onderzoek naar burgerinitiatieven zijn we op zoek naar deze initiatiefnemers. Mensen die een initiatief hebben opgericht of actief deel hebben uitgemaakt van een initiatief en bewust hebben besloten er mee te stoppen. We willen graag leren van deze ervaringen om zo meer te weten te komen over burgerinitiatieven en de ontwikkeling die ze door maken. Bent u zo’n initiatiefnemer of kent u zo’n initiatiefnemer, dan komen we graag in contact om een interviewafspraak te kunnen maken.

Voor vragen of een directe reactie n.a.v. deze oproep kunt u terecht bij:

Steven Blok: blok@essb.eur.nl

Oratie prof. dr. Arwin van Buuren: overheid moet zich uitnodigend opstellen

Overheden worden steeds vaker uitgedaagd door burgers die zelf initiatieven ontplooien. Daar kunnen ze beter op inspelen als ze zich meer uitnodigend opstellen. De bestuurskunde kan daar een bijdrage aan leveren, mits het vakgebied een meer ontwerpgerichte oriëntatie ontwikkelt. Dit stelt bijzonder hoogleraar Bestuurskunde prof.dr. Arwin van Buuren op vrijdag 23 juni 2017 in zijn oratie “Vormgeven aan uitnodigend bestuur. Pleidooi voor een ontwerpgerichte bestuurskunde”.

Lees verder via onderstaande link:

https://www.eur.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/detail/news/11802-overheid-moet-zich-uitnodigend-opstellen/

 

Nieuw artikel op Sociale Vraagstukken: ”Burgerinitiatieven hebben baat bij professionalisering”

Malika Igalla en Ingmar van Meerkerk schrijven op Sociale Vraagstukken over het belang van professionalisering en netwerkontwikkeling voor de duurzaamheid van burgerinitiatieven. Zij onderzochten hiervoor 59 initiatieven met vragenlijsten en interviews en komen met aanbevelingen voor burgerinitiatieven en gemeenten.   

Gebruik onderstaande link om het artikel te lezen:

http://www.socialevraagstukken.nl/burgerinitiatieven-hebben-baat-bij-professionalisering/

 

Over Sociale Vraagstukken:

Op www.socialevraagstukken.nl publiceren en debatteren onderzoekers en deskundigen op basis van data en empirie over maatschappelijke kwesties. Maandelijks is dat goed voor 60.000 bezoeken.

Community of Practice: Burgerinitiatieven in het Waterbeheer

De CoP wordt gevormd door medewerkers van 6 waterschappen – Aa en Maas, AGV/Waternet, Brabantse Delta, Delfland, Drents-Overijsselse Delta, Zuiderzeeland -, onderzoekers van de EUR en vertegenwoordigers van Stowa en Unie van waterschappen. Voor een concreet burgerinitiatief bij elk van de deelnemende waterschappen zijn interviews gehouden met verschillende betrokkenen vanuit hun specifieke rol: initiatiefnemer, waterschapmedewerker, bestuurder, manager en netwerk partner.

Informatie over de onderzochte initiatieven

In alfabetische volgorde lopen we de initiatieven per waterschap even langs.

Aa en Maas

Op het terrein van stadsboerderij Eyghentijds willen een enkele bewoners van de nabijgelegen wijk Groote Wielen een zg. ‘living machine’ ontwikkelen. Daarmee moet afvalwater uit de wijk dat gewoonlijk naar de afvalwaterzuivering gaat, ter plekke gezuiverd worden. Dat zal gebeuren door een organische zuivering, een kas met specifieke plantjes, waar het afvalwater doorheen wordt geleid. De plantjes zuiveren het water dat vervolgens geloosd kan worden. Het waterschap ondersteunt het initiatief met raad en daad en is bereid om een deel van de ontwikkelings- en beheerkosten te dragen. Het initiatief heeft geleid tot een zg. ‘bidbook’ waarmee nu andere partijen benaderd gaan worden. De vraag is nu of er voldoende animo is om de zuivering daadwerkelijk te ontwikkelen omdat het waterschap expliciet heeft aangegeven dat niet alleen te gaan doen.

Amstel, Gooi en Vecht/Waternet

Waternet is gestart met Amsterdam Rainproof. In dit programma van Waternet en gemeente Amsterdam wordt een netwerk gevormd waarin burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven in contact komen en waarin de initiatiefnemers ondersteund worden. Een voorbeeld is de Tuin van Jan. Hier hebben bewoners het initiatief genomen om een versteende binnentuin om te vormen tot een publieke paradijstuin. Door samenwerking met gemeente en woningbouwcoöperatie kon de tuin gerealiseerd worden. In het programma Rainproof worden de lessen uit de Tuin van Jan benut worden om andere initiatieven te ondersteunen. De ambities van Waternet in Amsterdam Rainproof zijn onderdeel van een organisatieverandering waarin burgerbetrokkenheid één van de kernelementen is.

Brabantse Delta

Het initiatief gaat over de ontwikkeling van een landgoed langs de Aa of Weerijs. Een private investeerder heeft een plan gemaakt om een gebied van 15ha te ontwikkelen met 3 landgoederen. De grond is bestemd als natuur en het beheer en onderhoud zal in principe door de eigenaren van de landgoederen worden uitgevoerd. De ontwikkelaar heeft het waterschap benaderd om het beheer en onderhoud van het gebied op zich te nemen, uitzondering van de woonpercelen. Het gebied sluit immers aan op de EVZ langs de Aa of Weerijs dat ook door het waterschap beheerd wordt. Het waterschap zal hiervoor worden vergoed. De casus is een voorbeeld van een privaat initiatief waaraan het waterschap gevraagd wordt te participeren. Binnen het waterschap heeft dit verzoek geleid tot een discussie over haar rollen en taken. Moet zij wel ontvankelijk zijn voor dit soort initiatieven? Welke rol kan het waterschap hierbij het beste spelen?

Delfland

Het hoogheemraadschap van Delfland is op verschillende manieren betrokken bij burgerinitiatieven. Via subsidiëring aan lokale partnerorganisaties worden initiatieven ondersteund die bijdragen aan de sponswerking van de stad. Daarnaast wordt in verschillende beleids- en besluitvormingsprocessen geëxperimenteerd met nieuwe vormen van burgerbetrokkenheid. Recent is het hoogheemraadschap betrokken geraakt bij het initiatief Natuurlijk Spangen. Bewoners zijn bezig met het vergroenen van de wijk. Daarbij zijn ideeën ontstaan die bijdragen aan de sponswerking van de wijk, waaronder minder verstening op een schoolplein en ondergrondse waterberging onder de parkeerplaats van het Spartastadion. Voor deze plannen is samenwerking met het hoogheemraadschap gestart.

Drentse-Overijsselse Delta

Het betreft een initiatief over recreatief (mede-)gebruik van een stuk uiterwaard langs het Zwarte Water in de Zwolse wijk Holtenbroek. Het waterschap heeft een dijkversterking in voorbereiding. Burgers zien mogelijkheden om nieuwe recreatieve functies te gaan ontwikkelen: speelplek voor kinderen, fruitboomgaard, vuurplek, hondenspeelweide, etc. Met steun van welzijnsorganisatie Travers die ter plekke de stadsboerderij Klooienberg exploiteert, hebben zij hun ideeën samengebracht in een gebiedsschets. Samen met het dijkversterkingsplan moet de gebiedsschets nu in de bestuurlijke procedure gebracht worden. Een initiatief wordt vanuit bestuurlijk oogpunt positief ontvangen als het ook bijdraagt aan de primaire belangen van het waterschap.

Zuiderzeeland

Het waterschap zoekt actief naar mogelijkheden om in te spelen op de trend van meer maatschappelijk initiatief. De organische gebiedsontwikkeling van Oosterwold in Almere is een goed voorbeeld van maatschappelijk initiatief. Toekomstige bewoners krijgen heel veel ruimte om het gebied zelf in te richten en te beheren. Het waterschap moet daardoor veel uit handen geven en zich beperken tot het stellen van randvoorwaarden. Tegelijkertijd komen er van burgers uit het gebied vele vragen om raad en daad op het waterschap af. Het is de wens van het waterschapsbestuur om hiervoor open te staan en te bezien wat er gedaan kan worden om deze maatschappelijke initiatieven te omarmen.

Voorlopige inzichten

De interviews zijn nog niet allemaal afgrond. Toch kunnen we door enkele oneliners wel een aantal interessante inzichten meegeven:

  • De participatiesamenleving vraagt van overheden het vermogen om te participeren in initiatieven van burgers. Burgerinitiatieven en overheidsparticipatie zijn elkaars contramal.
  • Het consequent benutten van de reacties en suggesties van opmerkzame burgers, is een lichte maar voor waterschappen zeer relevante vorm van burgerbetrokkenheid.
  • Een eenmalig initiatief is gemakkelijker uit te voeren – voor burgers en waterschap – dan het langdurig en consequent overdragen van beheertaken.
  • Burgerinitiatieven rond water zijn maar op enkele plekken van de grond gekomen. De stap van enkele koplopers naar een bredere beweging van burgerinitiatieven is een uitdaging.
  • De initiatieven van burgers en ondernemers leiden direct tot de vraag of en hoe waterschappen moeten en kunnen participeren. Overheidsparticipatie kan bijdragen aan de ‘license to operate’ van een waterschap maar ook leiden tot rolvermenging en extra risico’s.
  • Het risico is aanwezig dat burgerinitiatieven in de waterschaporganisatie versnipperd raken omdat ze niet goed passen in de organisatieschema’s die het waterschap hanteert.
  • Het verwelkomen van burgerinitiatieven wordt gezien als middel om organisatieverandering in gang te zetten. Tegelijkertijd wordt die verandering niet altijd van de juiste en voldoende middelen voorzien.

Vooruitblik

Binnenkort wordt de eerste CoP-bijeenkomst georganiseerd bij waterschap Zuiderzeeland. Het programma richt zich op de vraag hoe het waterbeheer van Oosterwold in de nabije toekomst kan worden georganiseerd. In Oosterwold zijn initiatiefnemers zelf verantwoordelijk om hun eigen afvalwater te zuiveren en om maatregelen te nemen tegen wateroverlast. De vraag is wel hoe en in welke mate het waterschap in dit gebied het beheer kan organiseren, gaat toezien en handhaven en hoe dan de rolverdeling met de initiatiefnemers er uit moet komen te zien. Deze vragen zijn uiterst actueel voor Zuiderzeeland en onze bijeenkomst kan onze collega’s van ZZL dan ook handvatten bieden om hierin verder te komen.

Zie voor meer info over de casus Oosterwold:

http://maakoosterwold.nl/hoe-werkt-het/spelregels-voor-ontwikkeling/

https://www.zuiderzeeland.nl/werk/projecten-buurt/oosterwold/

Panel IRSPM

Van 19 tot 21 april vindt in Budapest de 21ste editie van de International Research Society for Public Management (IRSPM)-conferentie plaats. Met tenminste vijf papers en een panel over hoe burgerinitiatieven kunnen worden verklaard vanuit verschillende politiek-administratieve tradities in landen (onder leiding van Astrid Molenveld, Jurian Edelenbos en Yannis Papadopoulos), kunnen we wel stellen dat het Repolis team goed is vertegenwoordigd.

Lancering van het BEGIN project

Eind januari is een nieuw project binnen het Repolis programma van start gegaan, het BEGIN project (http://northsearegion.eu/begin/about-us/). In dit Interreg project nemen 10 Europese steden deel en zijn ook 6 verschillende onderzoeksinstituten betrokken. De werktitel van dit project luidt: “Blue-green infrastructure through social innovation”.

Door klimaatverandering regent het steeds vaker en ook steeds harder. Steden kunnen deze hoeveelheden aan regenwater vaak niet opvangen in het bestaande rioolnetwerk. Door het aanleggen van blauw-groene infrastructuur (o.a. regenpleinen en parken) hopen steden het regenwater te kunnen borgen. De 10 steden gaan de komende vier jaar aan de slag met het realiseren van blauw-groene infrastructuren en worden daarbij begeleid door de kennisinstituten. De Erasmus Universiteit is samen met het Royal College of Art verantwoordelijk voor het begeleiden van het sociale innovatie aspect in het project. Door het aangaan van partnerschappen met bijvoorbeeld burgers en private organisaties kan de overheid ervoor zorgen dat het voortbestaan van de blauw-groene infrastructuren voor langere termijn gewaarborgd is.

Binnen Repolis zal de komende jaren een plek gegeven worden aan dit project. Het onderzoek in het kader van BEGIN zal onder andere in het teken staan van duurzame partnerschappen tussen overheid en andere stakeholders.